سرمایه‌گذاران از ورود به صنعت برق واهمه دارند

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، بدون مقدمه خاصی باید بدانید سرمایه داران کشور علاقه‌ای به سرمایه گذاری در صنعت نیروگاهی ندارند. آنهایی را که سال‌های قبل سرمایه‌گذاری کرده بودند، آینه عبرت قرار دادند و خود را از مخمصه هزینه‌ها و بدهی‌های میلیون یورویی و درآمد‌های کم دور نگه داشتند.
قصه سرمایه‌گذارانی که از سال ۱۳۹۲ با خیال حمایت قانون بودجه آن سال، دست به احداث واحد‌های بخار نیروگاه‌های گازی زدند، نمونه‌ای از همان درس عبرت‌ها است.
اینها حرف‌های سرمایه‌گذاران نیروگاهی است..

اما قبل از پرداخت به این موضوعات، ابتدا خوب است بدانید نیروگاه سیکل ترکیبی چیست؟

در نیروگاه‌های حرارتی با استفاده از خوراک گاز در واحد‌های گازی، برق تولید می‌کنند. اگر به برخی از این واحدها، تاسیسات دیگری اضافه شود می‌توان با استفاده از بخار حاصل از احتراق در واحد‌های گازی، برق تولید کرد. 

به این نیروگاه‌ها که متشکل از واحد‌های گازی و بخار هستند، نیروگاه سیکل ترکیبی می‌گویند، یعنی برق بیشتر بدون نیاز به سوخت بیشتر تولید و بهره‌وری و راندمان نیروگاه نیز بیشتر می‌شود. 

اما داستان آن سرمایه گذاران ابتدای متن این نوشته چیست؟ حسنعلی تقی زاده، رئیس سندیکای تولید کنندگان خصوصی برق حرارتی اینگونه شروع کرد: براساس قانون بودجه سال ۱۳۹۲، هر سرمایه گذاری که واحد بخار نیروگاه‌های گازی را تکمیل می‌کرد، می‌توانست همه سوختی که صرفه جویی شده را برای خود بردارد، در نهایت به پشتوانه این قانون و در قالب قرداد‌های بیع متقابل، ۱۵ واحد بخار به ظرفیت هر کدام ۱۶۰ مگاوات (در مجموع ۲۴۰۰ مگاوات) احداث شد.

طبق گفته تقی‌زاده هر کدام از این ۱۵ واحد بخار باعث کاهش مصرف ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز در سال شد.

اما برای سرمایه‌ی سرمایه‌گذاران چه اتفاقی افتاد؟

رئیس سندیکای تولیدکنندگان خصوصی برق حرارتی در پاسخ به این سوال گفت: برای احداث هر واحد بخار با احتساب هزینه‌های جانبی به ۱۸۰ میلیون یورو سرمایه گذاری نیاز است، اما دولت عدد ۱۰۵ میلیون یورو را برای بازگشت سرمایه در نظر گرفت که نه هزینه مالی و نه حتی اصل سرمایه را پوشش نمی‌داد، همچنین به جای سوخت صرفه جویی شده، امکان پرداخت بهای مالی آن به نیروگاه‌داران فراهم شد.

تقی‌زاده افزود: سرمایه گذاران تا کنون توانستند ۱۵ تا ۲۰ درصد از سرمایه‌هایشان را از دولت پس بگیرند و ۸۰ درصد دیگر مطالباتشان باقی مانده است. 

وی با بیان اینکه برای احداث بسیاری از آن ۱۵ واحد بخار، شرکت‌ها از صندوق توسعه ملی وام گرفتند و به دلیل اینکه نتوانستند مطالباتشان را از دولت بگیرند، به صندوق بدهکار شدند، گفت: با توجه به اینکه به وام‌هایی که سرمایه‌گذاران از صندوق توسعه ملی گرفته بودند سالانه ۶ درصد سود ارزی و ۶ درصد هم جریمه دیرکرد اضافه می‌شود، بدهی سرمایه گذاران روز به روز درحال افزایش است.

به زبان ساده، سرمایه گذاران برای احداث واحد بخار نیروگاه‌های حرارتی از صندوق توسعه ملی وام گرفتند، دولت متعهد به جبران سرمایه‌گذاری آنها بود، اما بدهی خود را به نیروگاه‌داران پرداخت نکرد، نیروگاه‌داران هم نتوانستند اقساط خود را به صندوق توسعه ملی بپردازند. درنهایت سرمایه‌گذاری که باید سودآوری داشته باشد هر روز بیشتر از روز قبل به صندوق توسعه ملی بدهکار شد.

طبق گفته رئیس سندیکای تولیدکنندگان خصوصی برق حرارتی از سال ۱۳۹۲، احداث ۱۵ واحد بخار شروع و تا سال ۱۴۰۰ تکمیل شد، اما پس از آن سرمایه گذاری جدیدی در این حوزه صورت نگرفته است.

راه‌حل چیست؟ آیا اصلا راه حلی وجود دارد؟

تقی‌زاده می‌گوید: یک پیشنهاد که می‌تواند راهگشا باشد، این است که دولت به جای پرداخت بدهی به نیروگاه‌ها، آن را به صندق توسعه ملی پرداخت کند و سرمایه‌گذاران دیگر نه از دولت طلبکار و نه به صندوق توسعه ملی بدهکار باشند در واقع بدهی دولت به نیروگاه‌داران، تبدیل به بدهی دولت به صندوق توسعه ملی شود.

روح‌اله اسپنانی، معاون توسعه طرح‌های برق حرارتی نیز از انجام رایزنی‌های لازم برای اجرایی کردن این پیشنهاد در حمایت از صنعت برق کشور خبر داده و گفته است: درحال پیگیری هستیم تا تفاهم نامه‌ای در جهت انتقال بدهی دولت به صندوق توسعه ملی امضا شود. 

آنچه در این گفت‌و‌گو به آن پرداخته شد تنها درباره چالش‌های سرمایه‌گذاری‌های بیع متقابل بود، قرارداد‌هایی که در ازای احداث واحد بخار، دولت باید سوخت صرفه‌جویی شده یا معادل آن را به سرمایه‌گذاران می‌داد.

برخی دیگر از اشخاص یا شرکت‌هایی که در صنعت برق سرمایه‌گذاری کردند آن هم بدون پشتوانه‌هایی مانند قرارداد‌های بیع متقابل و ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید، با توجه به یارانه‌ای بودن برق، شرایطی به مراتب بغرنج‌تر دارند و نیاز است هرچه سریع‌تر به اوضاع آنها رسیدگی شود.

درحال حاضر ظرفیت تولید ۵ هزار مگاوات برق با احداث واحد‌های بخار در کشور وجود دارد یعنی در این وانفسای ناترازی سوخت، می‌توانیم بدون اینکه گاز بیشتری بسوزانیم، برق بیشتری به دست بیاوریم و خاموشی‌های کمتری هم تحمل کنیم، اما آیا با شرایط فعلی صنعت برق، سرمایه‌داری ریسک سرمایه‌گذاری در این صنعت را می‌پذیرد؟