جشنواره «عهد همزیستی»، فرصتی برای روایت همزیستی اسلامی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛ دکتر محمدهادی فلاح‌زاده در نخستین جشنواره تولیدات چندرسانه‌ای دانشجویان بین‌المللی در تبیین همزیستی مسالمت‌آمیز اسلامی با عنوان «عهد همزیستی» در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی ،  در پیامی گفت : 

بسم الله الرحمن الرحیم

در جهانی که شتاب تحولات رسانه‌ای، پیچیدگی مناسبات فرهنگی و گسترش سوءبرداشت‌های هویتی، بیش از هر زمان دیگری سرنوشت جوامع را تحت تأثیر قرار داده است، نیاز به بازخوانی حکیمانه و هنرمندانه مفاهیم بنیادین انسانی و الهی، ضرورتی عمیق و تمدنی یافته است. در چنین روزگاری، آموزه‌های اصیل اسلام، با تأکید بر کرامت ذاتی انسان، عدالت، رحمت، مدارا، عقلانیت و احترام متقابل، می‌توانند افقی روشن برای بازسازی روابط انسانی و اجتماعی بگشایند و الگویی الهام‌بخش برای زیست مشترک در جهانی متکثر ارائه دهند.

دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، به‌عنوان نهادی علمی، فرهنگی و بین‌المللی که رسالت خود را بر بنیاد فهم متقابل، تقویت گفت‌وگوی بین‌مذهبی، تعمیق مشترکات امت اسلامی و پرورش نخبگان آشنا با زبان تفاهم و تقریب استوار ساخته، همواره کوشیده است تا از دل تنوع اقوام، فرهنگ‌ها و مذاهب، منطق همگرایی، همکاری و همزیستی را تقویت کند. این دانشگاه، در افق چشم‌انداز خود، تنها به انتقال دانش بسنده نمی‌کند، بلکه در پی آن است که نسلی از دانشجویان و فرهیختگان را تربیت کند که بتوانند با اتکای به معرفت، اخلاق، هنر و رسانه، روایتگر چهره رحمانی، عاقلانه و تمدنی اسلام در جهان معاصر باشند.

از همین منظر، برگزاری نخستین جشنواره تولیدات چندرسانه‌ای دانشجویان بین‌المللی با محوریت تبیین همزیستی مسالمت‌آمیز اسلامی ، را باید فراتر از یک رویداد هنری دانست؛ این جشنواره، در حقیقت، عرصه‌ای برای ظهور نگاه‌های خلاق، تجربه‌های زیسته، دریافت‌های بین‌فرهنگی و روایت‌های نو از حقیقتی بزرگ است: اینکه اسلام، در گوهر خود، دین همزیستی، کرامت، انصاف، گفت‌و‌گو و همدلی است.

ما بر این باوریم که هنر و رسانه، تنها وسیله انتقال پیام نیستند؛ بلکه خود، ساحتی از ادراک، تفسیر و ساخت معنا هستند. آن‌گاه که تصویر، صدا، روایت، رنگ، قاب، کلمه و موسیقی در خدمت حقیقت قرار گیرند، می‌توانند آنچه را گاه در قالب‌های رسمی و نظری به دشواری منتقل می‌شود، با زبانی نافذ، مؤثر و جهانی به دل‌ها بنشانند. از این رو، امروز رسالت نسل جوان و بین‌المللی دانشگاه‌ها آن است که با بهره‌گیری از قالب‌های نوین رسانه‌ای، از فیلم کوتاه و مستند تا پادکست، پوستر، موشن‌گرافیک، روایت دیجیتال و داستان تصویری، سیمای واقعی همزیستی اسلامی را از سطح شعار به ساحت تجربه و از حاشیه ذهن به متن زندگی معاصر بیاورند.

این جشنواره می‌تواند میدان بازنمایی لحظه‌هایی باشد که در آن، تفاوت نه به دیوار، بلکه به پل بدل می‌شود؛ آنجا که یک دانشجو در کنار هم‌کلاسیِ برخاسته از فرهنگی دیگر، معنای احترام را نه در تعریف، بلکه در رفتار تجربه می‌کند؛ آنجا که سفره‌ای مشترک، گفت‌وگویی صمیمی، همفکری در کلاس درس، همکاری در یک پروژه علمی، یا حتی شنیدن روایت دیگری، به تصویری زنده از همزیستی مسالمت‌آمیز اسلامی تبدیل می‌شود. چه نیکوست اگر آثار این جشنواره، این لحظه‌های انسانی و اصیل را کشف و ثبت کنند و نشان دهند که دانشگاه، صرفاً محل آموزش نیست، بلکه می‌تواند خانه تفاهم، مدرسه مدارا و کارگاه تمدن‌سازی باشد.

همچنین شایسته است دانشجویان خلاق و فرهیخته، در آثار خود، به مفاهیمی، چون کرامت انسانی، عدالت، برادری ایمانی، حرمت تفاوت، مسئولیت اخلاقی، گفت‌و‌گو، همدلی و هم‌سرنوشتی امت اسلامی بپردازند و این ارزش‌ها را نه در سطح انتزاع، بلکه در قالب روایت‌های ملموس و اثرگذار ارائه کنند. آفرینش روایت‌هایی از زیست روزمره دانشجویان بین‌المللی، تجربه‌های هم‌نشینی و هم‌فکری، نمونه‌های عینیِ همکاری میان پیروان مذاهب، یا بازخوانی جلوه‌های تاریخی و معاصرِ همزیستی در جوامع اسلامی، می‌تواند افق این جشنواره را غنا بخشد و آن را به گنجینه‌ای از روایت‌های معتبر، انسانی و امیدآفرین بدل سازد.

امروز جهان، بیش از هر زمان دیگر، نیازمند روایت‌هایی است که بتوانند از ورای هیاهوی رسانه‌ای، چهره‌ای صادقانه، متین و زیباآیین از اسلام ارائه کنند؛ روایت‌هایی که نشان دهند اسلام، در عین به‌رسمیت‌شناختن تفاوت‌ها، آدمی را به عدالت، احترام، شفقت و تفاهم فرا می‌خواند. از این حیث، تولید یک فیلم کوتاه درباره دوستی دو دانشجو از دو سنت مذهبی، یک مستند از زندگی علمی و فرهنگی دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه، یک پادکست چندزبانه درباره تجربه زیسته همدلی، یک پوستر مفهومی درباره «پل بودن تفاوت‌ها»، یا یک موشن‌گرافیک درباره اصول همزیستی در اندیشه اسلامی، تنها تولید اثر هنری نیست؛ بلکه مشارکت در ساختن حافظه‌ای فرهنگی و تمدنی برای آینده امت اسلامی است.

بی‌تردید، دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی، در امتداد رسالت علمی و فرهنگی خود، از آثاری استقبال می‌کند که بتوانند میان سنت و نوآوری، میان معنا و رسانه، و میان هویت اسلامی و زبان جهانی ارتباطی خلاق برقرار کنند. هر اثر موفق در این عرصه، می‌تواند نمونه‌ای از آن چیزی باشد که دانشگاه در چشم‌انداز خود دنبال می‌کند: تربیت انسان‌هایی فرهیخته، مسئول، گفت‌وگومحور، حقیقت‌جو و توانمند در بازنمایی معارف اسلامی با بیانی روزآمد، متقن و اثرگذار.

اینجانب، ضمن سپاس به درگاه پروردگار متعال برای توفیق برگزاری این رویداد ارزشمند، و با قدردانی از همه دست‌اندرکاران، استادان، برنامه‌ریزان و همراهان این مسیر، از همه دانشجویان عزیز و خلاق بین‌المللی دعوت می‌کنم تا با حضوری مسئولانه، الهام‌بخش و آفرینشگر، در این جشنواره مشارکت کنند و با زبان هنر و رسانه، به بازنمایی حقیقتی بپردازند که جهان امروز سخت بدان نیازمند است: حقیقتِ امکان همزیستی، فهم متقابل و برادری در پرتو آموزه‌های ناب اسلامی.

امید آن می‌رود که ثمره این جشنواره، تنها مجموعه‌ای از آثار هنری نباشد، بلکه آغازی باشد برای شکل‌گیری جریان تازه‌ای از روایت‌گری فرهنگی در دانشگاه؛ جریانی که در آن، دانشجو نه‌فقط تولیدکننده محتوا، بلکه سفیر اندیشه تقریب، پیام‌آور کرامت انسانی و راوی امید، صلح و همزیستی در جهان معاصر باشد.

با آرزوی توفیق و درخشش برای همه شرکت‌کنندگان و با امید به شکوفایی ظرفیت‌های علمی، هنری و رسانه‌ای نسل جوان دانشگاه.

دبیر نخستین جشنواره بین‌المللی عهد همزیستی نیز در این مراسم با تأکید بر اینکه همزیستی مسالمت‌آمیز یک اصل دینی و اخلاقی است، گفت: نخستین جشنواره «عهد همزیستی» ، فرصتی برای روایت تجربه‌های دانشجویان بین‌المللی از همزیستی اسلامی و تولید آثار هنری و رسانه‌ای در این زمینه است.

مهدی جمالی‌فر با تشریح اهداف و محورهای این جشنواره، همزیستی مسالمت‌آمیز را یکی از برداشت‌های مهم از مفهوم تقریب مذاهب اسلامی دانست و بر ضرورت تبدیل این مفهوم از یک شعار به تجربه‌ای عملی تأکید کرد.

وی با اشاره به رسالت دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی افزود : اگرچه این دانشگاه از نظر فضای فیزیکی ممکن است گسترده نباشد، اما رسالت بزرگی در زمینه تقریب مذاهب اسلامی بر عهده دارد و یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این رسالت، فراهم کردن زمینه همزیستی مسالمت‌آمیز مسلمانان در کنار یکدیگر و همچنین در کنار پیروان سایر ادیان و همه انسان‌هاست.

دبیر نخستین جشنواره بین‌المللی عهد همزیستی گفت : همزیستی را می‌توان در سه سطح  : همزیستی درون‌دینی میان مسلمانان و پیروان مذاهب مختلف، همزیستی بین‌ادیانی میان مسلمانان و پیروان سایر ادیان و همزیستی فرادینی میان همه انسان‌ها مورد توجه قرار داد. 

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی همچنین بر اهمیت «ادب اختلاف» تأکید کرد و گفت: در کنار تأکید بر مشترکات و گفت‌وگو درباره اختلافات، باید ادب اختلاف را رعایت کنیم و در مواردی که مبانی و دیدگاه‌ها متفاوت است، یکدیگر را معذور بدانیم. این موضوع نه‌ تنها در تعامل میان پیروان مذاهب و ادیان، بلکه حتی در روابط خانوادگی و اجتماعی نیز اهمیت دارد.

همزیستی در دانشگاه مذاهب اسلامی؛ از شعار تا تجربه عملی

جمالی‌فر با اشاره به حضور دانشجویان، استادان، کارکنان و مدیران از مذاهب مختلف در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی گفت : در این دانشگاه دانشجویان شیعه و اهل سنت در کنار یکدیگر تحصیل می‌کنند و حتی در خوابگاه‌ها و اتاق‌های مشترک زندگی دارند. استادان و اعضای هیئت علمی از مذاهب مختلف نیز در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند و کارکنان و مدیرانی از مذاهب مختلف نیز در این مجموعه حضور دارند.

وی افزود : تلاش کرده‌ایم همزیستی مسالمت‌آمیز در دانشگاه صرفاً یک شعار نباشد، بلکه آن را به شکل عملی تجربه کنیم تا بتوانیم نمونه‌هایی برای داخل کشور و جهان اسلام ارائه دهیم.

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی ، همزیستی مسالمت‌آمیز را «نه یک تاکتیک موقتی، بلکه یک اصل دینی و اخلاقی» دانست و گفت : این اصل در قرآن کریم، سنت پیامبر اکرم(ص)، سیره اهل بیت(ع) و سیره بزرگان دینی ریشه دارد و مفاهیمی همچون عدالت، مدارا، مهربانی و کرامت انسانی را مورد تأکید قرار می‌دهد.

ضرورت آموزش مهارت مدیریت اختلافات فرهنگی و مذهبی به دانشجویان بین‌المللی

جمالی‌فر با اشاره به حضور گسترده دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌های ایران گفت: بر اساس آماری که در اختیار دارم و مربوط به دو سال گذشته است، بیش از ۷۰ هزار دانشجوی بین‌المللی در رشته‌های مختلف در دانشگاه‌های کشور حضور دارند.

وی افزود: بسیاری از این دانشجویان پس از بازگشت به کشورهای خود،  با دو موضوع مهم یعنی اختلافات مذهبی و اختلافات قومیتی مواجه خواهند شد؛ با این حال، در کنار آموزش‌های تخصصی دانشگاهی، این پرسش مطرح است که آیا دانشجویان درباره مدیریت اختلافات مذهبی و فرهنگی نیز آموزش می‌بینند؟

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی گفت : دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی در همین زمینه احساس مسئولیت کرده و تلاش دارد برای این دانشجویان برنامه‌هایی را طراحی کند که یکی از مهم‌ترین آنها جشنواره «عهد همزیستی» است.

دانشجویان بین‌المللی، روایتگر تجربه زیسته خود از همزیستی

جمالی‌فر ، هدف اصلی جشنواره «عهد همزیستی» را استفاده از ظرفیت هنر و رسانه برای روایت دیدگاه‌ها و تجربه‌های دانشجویان بین‌المللی عنوان کرد و افزود : در این جشنواره از دانشجویان خواسته شده است دیدگاه، تجربه زیسته و نگاه خود را درباره همزیستی مسالمت‌آمیز ارائه کنند، موانع همزیستی و عوامل مؤثر بر تقویت آن را مورد بررسی قرار دهند و از سیره پیامبر اکرم(ص)، اهل بیت(ع) و بزرگان دینی در این زمینه بازخوانی و روایت ارائه کنند.

وی گفت : دانشجویان بین‌المللی از کشورهای مختلف دارای ظرفیت‌ها و توانمندی‌های فراوانی هستند و می‌توان از طریق این جشنواره ، از آثار و تجربه‌های آنان بهره گرفت و این تولیدات را در قالب مجموعه‌های مختلف منتشر و در رسانه‌ها بازنشر کرد.

جمالی فر همچنین بر ضرورت شبکه‌سازی میان فعالان رسانه‌ای و هنری دانشجویان بین‌المللی تأکید کرد و افزود : هدف این است که این شبکه بتواند در زمینه ترویج همزیستی مسالمت‌آمیز، فراتر از مرزهای داخل کشور نیز اثربخش باشد.

سیره پیامبر(ص) و اهل بیت(ع)؛ یکی از محورهای اصلی جشنواره

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی یکی از محورهای جشنواره را «تجلی همزیستی در سیره پیامبر اکرم(ص)، اهل بیت(ع) و بزرگان دینی» عنوان کرد و گفت: بازتاب الگوهای عملی مدارا، پیمان‌ها و تعاملات احترام‌آمیز با پیروان دیگر ادیان در تاریخ صدر اسلام ، از جمله موضوعاتی است که شرکت‌کنندگان می‌توانند به آن بپردازند.

جمالی فر ، با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) افزود : شخصیت پیامبر اکرم(ص) شخصیتی همگرا و اهل همزیستی بود و نمونه‌های متعددی در زندگی ایشان وجود دارد. از جمله می‌توان به ماجرای اختلاف بر سر نصب حجرالاسود پیش از بعثت اشاره کرد که پیامبر(ص) با رویکردی همگرایانه،  از شکل‌گیری نزاع و درگیری جلوگیری کردند.

وی همچنین به پیمان مدینه اشاره کرد و گفت : این پیمان برای تنظیم روابط میان مسلمانان و غیرمسلمانان مدینه و روابط آنان با خارج از مدینه شکل گرفت و از آن به عنوان یکی از نمونه‌های مهم تنظیم مناسبات اجتماعی در صدر اسلام یاد می‌شود.

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی با اشاره به آموزه‌های قرآن کریم در زمینه کرامت انسانی نیز افزود : در قرآن کریم آمده است «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» و در این آیه، کرامت به همه بنی‌آدم نسبت داده شده است؛ بنابراین کرامت انسانی محدود به یک گروه، مذهب یا دین نیست.

عدالت حتی در مواجهه با دشمن

جمالی‌فر با تأکید بر جایگاه اخلاق و عدالت در سیره اسلامی گفت: حتی در مواجهه با دشمن نیز در اسلام بر رعایت اخلاق و عدالت تأکید شده است و در سیره پیامبر اکرم(ص) دستورالعمل‌هایی درباره نحوه رفتار با دشمن وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به منع آسیب رساندن به زنان و کودکان و پرهیز از رفتارهای غیراخلاقی اشاره کرد.

وی همچنین با اشاره به سیره امام علی(ع)، داستان حمایت از یک پیرمرد نابینای مسیحی را نمونه‌ای از نگاه انسانی در سنت اسلامی دانست و به نامه امام علی(ع) به مالک اشتر اشاره کرد که در آن، مردم یا «برادر دینی» معرفی می‌شوند یا «همانند تو در آفرینش».

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی همچنین با اشاره به سیره ابوالحسن خرقانی گفت: در سیره بزرگان عرفانی و دینی نیز نمونه‌های فراوانی از نگاه انسانی و همزیستی وجود دارد که می‌تواند برای جامعه امروز الهام‌بخش باشد.

از کرامت انسانی تا ثبت تجربه‌های دانشجویان بین‌المللی

جمالی فر ،  «کرامت انسانی، عدالت، مدارا، تسامح، معرفت، عهد و پیمان و امنیت» را از دیگر مفاهیم کلیدی جشنواره عنوان کرد و گفت: یکی دیگر از محورهای جشنواره، تجربه‌های معاصر همزیستی است؛ دانشجویان بین‌المللی که سال‌ها در ایران تحصیل کرده‌اند، قطعاً خاطرات و تجربه‌های ارزشمندی از همکاری، احترام و زندگی مسالمت‌آمیز با افراد دارای مذاهب و فرهنگ‌های مختلف دارند که باید ثبت و تبدیل به محصولات هنری و رسانه‌ای شود.

وی افزود: این تجربه‌ها نباید تنها در ذهن افراد باقی بماند و به مرور فراموش شود، بلکه باید ثبت و ضبط شود تا بتواند برای سایر مسلمانان و پیروان ادیان مختلف الگوبخش باشد.

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی ، «چالش‌ها و راهکارهای همزیستی» را نیز از دیگر محورهای جشنواره دانست و گفت: شرکت‌کنندگان می‌توانند موانع موجود در مسیر همزیستی مسالمت‌آمیز و همچنین عوامل مؤثر بر تقویت آن را از نگاه خود بررسی کنند.

فیلم کوتاه، پادکست، عکاسی و موشن‌گرافیک؛ قالب‌های جشنواره

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی درباره قالب‌های دریافت آثار نیز گفت : فیلم کوتاه، پادکست و برنامه‌های صوتی، عکاسی، اینفوگرافیک، موشن‌گرافیک، طرح‌های گرافیکی و پوسترهای دیجیتال از جمله قالب‌های پیش‌بینی‌شده برای این جشنواره هستند.

جمالی فر افزود : فیلم‌های کوتاه می‌توانند در قالب داستانی، مستند یا پویانمایی و در بازه زمانی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تولید شوند. در بخش صوتی نیز گفتگو، گزارش و داستان‌گویی صوتی مورد پذیرش خواهد بود.

وی گفت : در بخش عکاسی نیز ارسال تک‌عکس یا مجموعه عکس امکان‌پذیر است و آثار باید همراه با توضیحات مفهومی ارائه شوند.

امتیاز ویژه برای تشکیل گروه‌های چندفرهنگی

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی با تأکید بر اینکه مخاطب جشنواره، همه دانشجویان بین‌المللی دانشگاه‌های کشور هستند، گفت: دانشجویان مسلمان و غیرمسلمان و دانشجویان متعلق به مذاهب و ادیان مختلف می‌توانند در این جشنواره شرکت کنند.

جمالی فر یکی از ویژگی‌های مورد تأکید جشنواره را تشکیل گروه‌های چندفرهنگی عنوان کرد و افزود: اگر دانشجویانی از مذاهب یا ادیان مختلف در قالب یک گروه مشترک اثری درباره همزیستی تولید کنند، از امتیاز ویژه برخوردار خواهند شد؛ زیرا این موضوع با رویکرد اصلی جشنواره و هدف آن برای ایجاد گفت‌وگو و همکاری میان فرهنگ‌ها و مذاهب همسو است.

پایان دی‌ماه؛ آخرین مهلت ارسال آثار

جمالی‌فر از راه‌اندازی وبگاه جشنواره برای دریافت آثار خبر داد و گفت: دانشجویان می‌توانند با جست‌وجوی عنوان «عهد همزیستی» به وبگاه جشنواره دسترسی پیدا کرده و آثار خود را در قالب‌های تعیین‌شده بارگذاری کنند.

وی افزود: گروه داوری جشنواره نیز با حضور استادان و متخصصان حوزه هنر و رسانه تشکیل شده و آثار پس از دریافت، مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت و آثار برتر برای تقدیر و تجلیل در مراسم اختتامیه انتخاب می‌شوند.

معاون فرهنگی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی با اشاره به جوایز جشنواره  گفت : برای آثار برتر ، جوایز ارزنده‌ای در نظر گرفته شده ، که شامل جوایز نقدی و کمک‌هزینه سفرهای گردشگری در داخل ایران برای دانشجویان بین‌المللی است.

وی درباره زمان‌بندی جشنواره نیز افزود : از زمان برگزاری مراسم افتتاحیه، امکان ارسال آثار فراهم شده است و دانشجویان تا پایان دی‌ماه ۱۴۰۵ فرصت دارند آثار خود را ارسال کنند. پس از پایان مهلت ارسال، آثار توسط گروه داوری ارزیابی و در نهایت در مراسم اختتامیه از آثار برتر تقدیر خواهد شد.

جمالی‌فر با تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص)، امام جعفر صادق(ع) و هفته وحدت، ابراز امیدواری کرد که برگزاری این جشنواره بتواند زمینه تقویت همگرایی اسلامی و گسترش فرهنگ همزیستی میان مسلمانان و پیروان ادیان مختلف را فراهم کند.

همزمان با ایام فرخنده ولادت با سعادت پیامبر اکرم (ص)، امام جعفر صادق (ع) و گرامیداشت هفته وحدت، نخستین جشنواره تولیدات چندرسانه‌ای دانشجویان بین‌المللی در تبیین همزیستی مسالمت‌آمیز اسلامی ، با عنوان «عهد همزیستی» در دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی افتتاح شد.
علاقه‌مندان جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام و شرکت در جشنواره از طریق سایت جشنواره به نشانی https://ahdfest.com/ می توانند اقدام کنند .