پخش زنده
امروز: -
روزنامهنگاری مستقل، ایستادن در برابر روایتهای یکسویه
دیتر راینیش، خبرنگار اتریشی پرستیوی، با تأکید بر اینکه جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به روزنامهنگاران مستقل نیاز دارد، گفت: خبرنگاری تنها انتقال خبر نیست، بلکه جستوجوی حقیقت، دفاع از عدالت و مسئولیتپذیری در برابر انسانهایی است که درگیر جنگ و بحران هستند، مسیری که به گفته او، اگرچه با فشار، انزوا و هزینههای حرفهای و شخصی همراه است، اما ارزش ایستادن در «سمت درست تاریخ» را دارد.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، در دنیایی که رسانهها نقشی تعیینکننده در شکلدهی افکار عمومی دارند، خبرنگارانی که تلاش میکنند فراتر از روایت غالب رسانهای به سراغ واقعیت بروند، بیش از گذشته با فشارهای سیاسی، سانسور، حملات رسانهای و محدودیت دسترسی به اطلاعات مواجهاند. دیتر راینیش، خبرنگار اتریشی شبکه پرستیوی، یکی از روزنامهنگارانی است که مسیر حرفهای خود را از پژوهشهای دانشگاهی آغاز کرد و در ادامه، روزنامهنگاری را به عنوان ابزاری برای روایت حقیقت و طرح دیدگاههای متفاوت برگزید.
راینیش در گفتوگویی به مناسبت روز خبرنگار، درباره مسیر ورودش به روزنامهنگاری، تجربه همکاری با پرستیوی، دشواریهای فعالیت به عنوان خبرنگار مستقل، پوشش مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس و مسئولیت خبرنگاران در زمان جنگها و بحرانهای انسانی سخن گفت.
او با اشاره به مهمترین چالش روزنامهنگاری مستقل، «احساس تنهایی» را یکی از دشوارترین بخشهای این حرفه دانست و گفت: خبرنگاران مستقل گاه از سوی همکاران خود طرد میشوند، دسترسی محدودی به مسئولان و منابع خبری دارند و رسانههای تثبیتشده نیز با نگاهی از بالا با آنان برخورد میکنند.
به گفته راینیش، ادامه فعالیت در چنین شرایطی به روحیهای قوی، پشتکار و آمادگی برای تحمل فشار نیاز دارد. او با اشاره به سالهای نخست فعالیت حرفهای خود گفت: که مشکلات مالی و حتی ناتوانی در تأمین تجهیزات مورد نیاز، بخشی از دشواریهای خبرنگاران مستقل است، اما تلاش صادقانه و حرفهای در نهایت میتواند به شکلگیری اعتبار، شبکه ارتباطی و درآمد پایدار منجر شود.
این خبرنگار اتریشی همچنین از فشارهایی که به دلیل فعالیت حرفهای خود متحمل شده است، سخن گفت و افزود: رسانههای جریان اصلی غرب بارها با انتشار گزارشها و مطالب مختلف تلاش کردهاند اعتبار حرفهای او را زیر سؤال ببرند. با این حال، راینیش معتقد است در شرایط کنونی، وجود خبرنگارانی که بتوانند روایتهایی متفاوت از روایتهای یکسویه و غالب رسانهای ارائه کنند، ضرورتی جدی است.
او تأکید کرد: راه تغییر فضای رسانهای، ارائه الگویی متفاوت از روزنامهنگاری است، الگویی مبتنی بر استقلال، انصاف و تلاش برای روایت صادقانه واقعیت. راینیش گفت: فعالیت در این مسیر از نظر روحی دشوار است، اما همواره به خود یادآوری میکند که با ادامه این کار، در سمت درست تاریخ ایستاده است.
از تاریخ دانشگاهی تا روزنامهنگاری
راینیش که اهل وین اتریش است، فعالیت حرفهای خود را از دانشگاه آغاز کرد. او در رشته تاریخ و بهویژه تاریخ معاصر اروپا تحصیل کرد و پس از پایان تحصیلاتش در دانشگاه وین، دوره دکترای خود را در مؤسسه دانشگاهی اروپا در فلورانس ایتالیا با تمرکز بر مناقشه ایرلند شمالی به پایان رساند.
او چندین سال در حوزه پژوهش و تدریس دانشگاهی فعالیت کرد، اما به تدریج نسبت به فضای دانشگاهی معاصر دلسرد شد. علاقه به نویسندگی از دوران دانشجویی در او شکل گرفته بود و در همان سالها به صورت داوطلبانه برای نشریات دانشجویی و مجلات سیاسی مینوشت.
راینیش فعالیت حرفهای خود در روزنامهنگاری را در دوره پژوهشهای پسادکتری در شهرهای بوداپست، بوخوم و گالوی آغاز کرد. او در همین دوره نگارش حرفهای برای روزنامهها را شروع کرد و پس از مدتی تصمیم گرفت به صورت کامل به عنوان خبرنگار آزاد فعالیت کند.
به گفته او، نوشتههایش طی سالهای فعالیت حرفهای در رسانههایی از جمله واشنگتنپست، بلفاست تلگراف و آیریش اگزمینر و همچنین شماری از روزنامههای آلمان، سوئیس و اتریش منتشر شده است.
راینیش درباره آغاز همکاری خود با پرستیوی نیز گفت: کمتر از سه سال پیش، به طور اتفاقی پیشنهادی برای نگارش مطلبی برای وبسایت این شبکه دریافت کرد، اما این همکاری در نهایت به فعالیت او به عنوان خبرنگار پرستیوی منجر شد.
فلسطین، تجربهای که مسیر زندگی را تغییر داد
این خبرنگار اتریشی، بخشی از نگاه خود به تاریخ و سیاست را متأثر از تجربههای دوران کودکی میداند. او گفت: در خانوادهای از طبقه کارگر و در عین حال عمیقاً مذهبی رشد کرده و از همان سالهای کودکی با مفاهیمی همچون نابرابری و بیعدالتی آشنا شده است.
به گفته راینیش، سفر دوران کودکی او به فلسطین و کرانه باختری در دهه ۱۹۹۰ یکی از مهمترین تجربههای زندگیاش بوده است، تجربهای که علاقه او به تاریخ و سیاست را شکل داد و در انتخاب مسیر آینده زندگیاش تأثیر گذاشت.
او همچنین از فعالیت سیاسی خود از دوران مدرسه یاد کرد و گفت: روزنامهنگاری را مسیری برای بیان حقیقت و تلاش برای ساختن جهانی عادلانهتر میداند.
سختترین مأموریت، پوشش مذاکرات ایران و آمریکا
راینیش در پاسخ به پرسشی درباره دشوارترین تجربه حرفهای خود، به پوشش مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس اشاره کرد، مذاکراتی که ابتدا در ژنو و سپس در بورگناشتوک برگزار شد.
او پوشش چنین رویدادهایی را از پیچیدهترین مأموریتهای خبری دانست، چراکه خبرنگار معمولاً نمیداند چه زمانی به محل خواهد رسید، مذاکرات چه مدت طول میکشد، روند گفتوگوها چگونه پیش خواهد رفت و چه امکاناتی برای ارسال گزارش در اختیار خواهد داشت.
به گفته راینیش، در چنین مأموریتهایی ایجاد اعتماد میان خبرنگار و تیم مذاکرهکننده، یکی از مهمترین پیششرطهای موفقیت است. خبرنگار از یک سو باید با فشار تحریریه برای ارسال گزارشهای زنده کنار بیاید و از سوی دیگر با مشکلاتی مانند دسترسی به اینترنت، محل استقرار، امکانات ارتباطی و شارژ تجهیزات مواجه است. او مهمترین چالش را، اما حجم اطلاعاتی دانست که خبرنگار در اختیار دارد ولی امکان انتشار همه آنها را ندارد.
راینیش گفت: خبرنگار در چنین شرایطی شاهد اتفاقات و گفتوگوهای بسیار بیشتری از آن چیزی است که میتواند منتشر کند و همین موضوع، مسئولیت حرفهای او را دوچندان میکند؛ زیرا هر اطلاعاتی که منتشر میشود میتواند پیامدهایی داشته باشد که پس از انتشار، دیگر قابل کنترل نباشد.
به گفته او، زمانی که خبرنگار ۱۵ یا ۱۶ ساعت بدون وقفه در حال گزارشدهی است و گاه تا ۲۰ ساعت بیدار میماند، باید همچنان بتواند درباره اهمیت و پیامدهای انتشار هر اطلاعات تصمیم بگیرد. در چنین شرایطی حتی مسائلی مانند دسترسی به اینترنت و شارژ لپتاپ و دوربین نیز به اندازه خود خبر اهمیت پیدا میکنند.
«آسیب نرسانید»، اصل مهم در پوشش جنگها
راینیش در بخش دیگری از این گفتوگو بر مسئولیت خبرنگاران بینالمللی در پوشش جنگها و بحرانهای انسانی تأکید کرد و اصل «آسیب نرسانید» را مهمترین قاعده در این زمینه دانست.
او معتقد است هیچ خبر انحصاری یا فوری، حتی اگر بتواند موجب شهرت یا پیشرفت حرفهای خبرنگار شود، ارزش آن را ندارد که جان یا امنیت انسانهایی را که درگیر جنگ و بحران هستند به خطر بیندازد.
به گفته این خبرنگار، نخستین مسئولیت روزنامهنگار در مناطق بحرانزده، توجه به امنیت و حفظ جان انسانهایی است که قربانی خشونت و درگیری شدهاند.
بازخورد مخاطبان، انگیزهای برای ادامه مسیر
راینیش در ادامه از بازخورد مخاطبان خود به عنوان یکی از انگیزههای ادامه فعالیت یاد کرد و گفت: هنگام سفر به شهرهایی مانند برلین و بوداپست، افراد زیادی او را میشناسند، گزارشهایش را دنبال میکنند و از طریق شبکههای اجتماعی با او در ارتباط هستند.
به گفته او، برخی از این مخاطبان از روایتهایی که ارائه میکند تشکر میکنند، چراکه معتقدند از روایتهای نادرست یا یکسویه رسانههای کشورهای خود خسته شدهاند.
او این بازخوردها را نشانهای از نیاز جامعه به روایتهای متفاوت دانست و بر ضرورت حفظ استقلال خبرنگار در برابر فشارهای سیاسی و رسانهای تأکید کرد.
تجربه پرستیوی و درک دشواری روزنامهنگاری مستقل
راینیش فعالیت در پرستیوی را «چالشبرانگیزترین تجربه حرفهای» زندگی خود توصیف کرد و گفت: این تجربه موجب شده بیش از گذشته ضرورت وجود روزنامهنگاری مستقل و بیطرف را درک کند.
او همچنین معتقد است خبرنگارانی که حاضر نیستند صرفاً روایت مورد توافق رسانههای جریان اصلی را تکرار کنند، ممکن است با فشارها و برخوردهای گستردهای مواجه شوند؛ موضوعی که به گفته او، اهمیت استقلال حرفهای روزنامهنگار را بیش از پیش آشکار میکند.
توصیه به نسل جوان، خبرنگاری مسیر آسانی نیست
راینیش در پایان، خطاب به جوانانی که رؤیای خبرنگار شدن دارند، هشدار داد که نباید انتظار داشته باشند این مسیر آسان باشد.
او خبرنگاری را حرفهای نیازمند انعطافپذیری، فداکاری، پشتکار و آمادگی برای تحمل هزینههای شخصی و حرفهای دانست و گفت: بهویژه خبرنگاری که بخواهد از منظر عدالت و برابری به روایت حقیقت بپردازد، ممکن است برخی روابط و موقعیتهای خود را از دست بدهد.
راینیش معتقد است این مسیر در کنار همه دشواریهایش، پاداشهای ارزشمندی نیز دارد؛ از ساختن اعتبار حرفهای و امکان تأمین زندگی از راه روزنامهنگاری گرفته تا پیدا کردن دوستان و همکارانی که ارزشهای مشترکی با خبرنگار دارند.
از نگاه این خبرنگار اتریشی، روزنامهنگاری مستقل اگرچه مسیری دشوار و پرهزینه است، اما در جهانی که روایتهای رسانهای میتوانند افکار عمومی و حتی تصمیمهای سیاسی را شکل دهند، حفظ استقلال، جستوجوی حقیقت و توجه به انسانها همچنان مهمترین وظیفه روزنامهنگار است.
نظر شما