آگاهی، مؤثرترین راه مقابله با باور‌های نادرست درباره هپاتیت

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، اباذر پارسی، فوق‌تخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، گفت: هپاتیت به معنای التهاب کبددر است که علل متعددی از جمله مصرف بی‌رویه دارو‌هایی مانند استامینوفن، بیماری‌های خودایمنی (حمله سیستم ایمنی به کبد) و عفونت‌های ویروسی را شامل می‌شود. شایع‌ترین نوع ویروسی آن، هپاتیت‌های A، B، C و D هستند، اما در کشور ما هپاتیت B و C به دلیل عوارض جدی‌تر، در اولویت بررسی قرار دارند.

پارسی، با تأکید بر خاموش بودن بیماری کبد، افزود: کبد عضوی آرام در بدن است و تا زمانی که آسیب جدی نبیند، علامتی بروز نمی‌دهد. هم‌اکنون حدود ۲۵۰ میلیون نفر در جهان به هپاتیت B مبتلا هستند که سهم ایران حدود ۱ درصد از این جمعیت است. در مورد هپاتیت نوع C نیز ۴۵ تا ۵۰ میلیون نفر مبتلا در جهان وجود دارد که نرخ شیوع آن در ایران حدود ۰.۵ درصد برآورد می‌شود.

این فوق‌تخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی با اشاره به موفقیت‌های ایران در کنترل هپاتیت B، خاطرنشان کرد: پیش از سال ۱۳۷۲، شیوع هپاتیت B در ایران بین ۵ تا ۸ درصد بود، اما با اجرای برنامه‌های واکسیناسیون همگانی، غربالگری مادران باردار و اقدامات بهداشتی، این رقم به ۱ درصد کاهش یافته است. این موفقیت، ایران را در زمره کشور‌هایی با شیوع پایین قرار داده است.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تصریح کرد: هرچند برای هپاتیت C واکسن وجود ندارد، اما درمان‌های نوین با اثربخشی ۹۵ تا ۹۹ درصد، نویدبخش ریشه‌کنی آن تا سال ۲۰۳۰ در ایران است. گروه‌های پرخطر شامل بیماران تالاسمی، دیالیزی و افرادی با اعتیاد تزریقی، باید تحت مراقبت ویژه در این زمینه قرار گیرند.

این فوق‌تخصص کبد و گوارش ضمن اشاره به راه‌های انتقال ویروس هپاتیت و باور‌های غلط درباره آن، گفت: هپاتیت B از طریق خون، مایعات بدن، تماس جنسی و همچنین از مادر به جنین منتقل می‌شود. هپاتیت C نیز عمدتاً از راه خون و سرنگ‌های مشترک انتقال می‌یابد. برخلاف تصور عمومی، این ویروس‌ها از طریق دست دادن، روبوسی یا غذا خوردن منتقل نمی‌شوند؛ اما ویروس هپاتیت B تا ۷ روز روی سطوح آلوده به خون خشک‌شده نیز زنده می‌ماند، بنابراین استفاده از وسایل شخصی مانند مسواک، ناخن‌گیر و تیغ باید با احتیاط همراه باشد.

وی در تشریح علائم هپاتیت‌های حاد گفت: زردی شدید چشم‌ها و پوست، تیرگی ادرار، سفید شدن مدفوع، تب و درد ناحیه کبد از نشانه‌های مرحله حاد است. اما مرحله مزمن اغلب بدون علامت است و بسیاری از مبتلایان تنها در آزمایش‌های دوره‌ای متوجه بیماری خود می‌شوند.

پارسی با تأکید بر غربالگری هدفمند، گروه‌های پرخطر را شامل کادر درمان، بیماران دیالیزی، مبتلایان به تالاسمی و افرادی با سابقه انتقال خون دانست و افزود: عموم مردم نیاز به آزمایش همگانی ندارند، مگر اینکه علائم یا عوامل خطر مشخصی داشته باشند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز درباره درمان هپاتیت C و هپاتیت B اظهار داشت: از سال ۱۳۹۵ تاکنون، دارو‌های مؤثر با اثربخشی بالای ۹۵ درصد در ایران تولید می‌شود و بیماران طی ۳ ماه درمان، بهبود می‌یابند. درمان هپاتیت B نیز عمدتاً برای کاهش خطر سرطان کبد و سیروز است و بهبودی کامل نادر است. دارو‌ها معمولاً برای بیماران با ویروس فعال تجویز می‌شوند و موارد غیرفعال تحت‌نظر قرار می‌گیرند.

پارسی با اشاره به اثربخشی واکسن هپاتیت B (۹۵ تا ۹۹ درصد) خاطرنشان کرد: واکسن تا ۱۰ سال ایمنی ایجاد می‌کند و پس از آن، بررسی سطح آنتی‌بادی و تزریق دوز تقویتی توصیه می‌شود. متولدین پس از سال ۱۳۷۳ واکسینه شده‌اند و مادران باردار مبتلا به هپاتیت B، با اقدامات به‌موقع از جمله تزریق واکسن و ایمونوگلوبولین به نوزاد در ۱۲ ساعت اول تولد و درمان مادر از هفته ۲۸ بارداری، می‌توانند از انتقال بیماری جلوگیری کنند.

وی با تأکید بر اینکه ابتلا به هپاتیت B پایان راه نیست، توصیه کرد: تغییر سبک زندگی، مشاوره با پزشک و رعایت اصول بهداشتی می‌تواند به مدیریت بیماری کمک کند. بیماران نباید از ارتباط با اطرافیان منع شوند؛ بلکه آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها، کلید کاهش نگرانی‌ها و پیشگیری از انتقال است.