شبکه خبر پرمخاطب‌ترین شبکه صداوسیماست

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ محسن شاکرنژاد رئیس مرکز تحقیقات صدا و سیما در برنامه تلویزیونی صف اول درباره نتایج آخرین نظرسنجی‌ها‌ی مردمی از عملکرد رسانه ملی گفتگو‌ کرد.

متن این گفتگو را در ادامه می بینید:

سوال: نتایج آخرین نظرسنجی و افکار سنجی که در مرکز تحقیقات صدا و سیما داشتید چه تصویری از نوع نگاه مردم، میزان اعتماد، درصد رضایت مخاطبان به رسانه ملی به شما ارائه داد؟

شاکرنژاد: مقدمه‌ای در باب ماموریت مرکز صدا و سیما عرض کنم.

سوال: براساس آن چه به دست آوردید، برویم سراغ این که مهم‌ترین ماموریت شما چه خواهد بود بفرمایید؟

شاکرنژاد: نظرسنجی‌هایی که در باب میزان رضایت از برنامه‌های سازمان داریم، هر دو هفته یک بار میزان رضایت سریال‌های صدا و سیما و هرماه میزان مخاطب برنامه‌های شاخص تک تک شبکه‌ها را و هر فصل میزان مخاطب کلیه صدا و سیما، تک تک شبکه‌ها، شبکه‌های استانی، حوزه خبر، در رادیو و در تلویزیون می‌سنجیم، آخرین نظرسنجی که مربوط می‌شود به فصل بهار، یعنی، چون ما انتهای هر فصل نظرسنجی را انجام می‌دهیم، در مراکز استان، در بین افراد بالای ۱۵ سال میزان مخاطب کلی رسانه ملی، ۷۰ ممیز نیم درصد اندکی بیش از ۷۰ درصدست، در بین افراد بین ۱۵ سال ساکن مراکز استان‌ها و شرایط جنگ یعنی برای اولین بار ما بعد از جنگ ۱۲ روزه و تا به امروز هم این شرایط ادامه پیدا کرده است، معمولا شبکه‌هایی که ماموریت شان محتوایی است، سرگرمی است، شبکه‌های اول سازمان بودند ولی بعد از جنگ ۱۲ روزه و الان بعد از جنگ رمضان و نبرد هرمز شبکه خبر پرمخاطب‌ترین شبکه سازمان است و سایر شبکه‌ها در رده‌های بعدی هستند، این هم به نوعی طبیعی است، به دلیل این که در شرایط بحران معمولا نیاز مخاطب به خبر بیشتر می شود و از وجه اعتماد به رسانه‌های جریان اصلی معمولا مخاطبان در سراسر دنیا در همچنین شرایطی مراجعه می‌کنند به شبکه‌های رادیو – تلویزیونی اصلی، چون فضای مجازی که دسترسی وجود دارد در سراسر دنیا و کشور ما گرچه در سرعت جلوتر از شبکه‌های رادیو – تلویزیونی باشند، در دقت، صحت و اعتماد مخاطب به این فضا قابل مقایسه تا به امروز، قابل مقایسه با شبکه‌های رادیو تلویزیونی جریان اصلی نیستند و مردم به خاطر این که اخبار جدید را کسب کنند مراجعه می‌کنند به شبکه‌های تلویزیونی و الان در کشور تا به امروز در آخرین نظرسنجی همین طور بوده و الان شبکه خبر الان پرمخاطب‌ترین شبکه سازمان است.

سوال: سایر بخش مثل سریال‌های که در دوره‌های زمانی کوتاه تری نظرسنجی انجام می‌دهید، چه وضعیتی دارند؟

شاکرنژاد: در مورد سریال حداقل سه نظرسنجی داریم، ابتدا بخش، اواسط بخش و درانت‌های بخش نظرسنجی می‌کنیم، یک نکته بگویم این عددی که عرض کردم، ۷۰ ممیز نیم که هر فصل انجام می‌شود و در طول چهار فصل سال انجام می‌شود، آخر سال مخاطب کلی رسانه ملی در مصاحبه حضوری با بیش از ۲۰ هزار نفرست، آن عددی که اعلام می‌شود انتهای سال، این به صورت میدانی است.

ما دو نوع نظرسنجی الان داریم انجام می‌دهیم، یک نظرسنجی تلفنی است و نظر سنجی دیگر نظرسنجی حضوری است که با استفاده تبلت پرسشگر ما در سطح شهر در میادین و خیابان‌ها مراجعه می‌کنند به مردم و یک سوالات از آن‌ها می‌پرسند، در تمام دنیا نظرسنجی‌های تلفنی در موضوعات حساس کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، به دلیل این که ممکن است پاسخگو به هر دلیلی احساس امنیت نکند که به شما پاسخ بدهد، چون می‌داند حداقلش این است که شما به آن شماره تلفنی که تماس گرفته شده است، می‌دانید، ممکن است دچار خودسانسوری شود، ما عمدتا نظرسنجی‌هایی که موضوعاتش حساس نیست، مثل سنجش میزان مخاطب برنامه‌های صدا و سیما را تلفنی انجام می‌دهیم، تماس می‌گیریم با مردم و با خانه‌های مردم، ما بانک شماره تلفن‌های ثابت کشور را بیش از ۲۰ میلیون شماره تلفن ثابت و همچنین شماره تلفن‌های مبایل داریم، سامانه ما کاملا به صورت تصادفی مثال عرض می‌کنم، چون معمولا نمونه‌های نظرسنجی هزارتا تلفن است، سامانه براساس جمعیت هر استان یک وزنی در آن نمونه اختصاص داده می‌شود به آن استان، بیشترین وزن را استان تهران دارد و بعد استان‌های دیگر به ترتیب، مثلا صد تا شماره تلفن از استان اصفهان سوال بپرسیم، سامانه صد تا شماره کاملا به صورت تصادفی براساس بانک داده تلفن‌های ثابت یا مبایل از استان اصفهان شماره گیری کند، ما نمی‌دانیم آن که جواب می‌دهد، در خود شهر اصفهان است، یا روستاست، نمی‌دانیم، کاملا به صورت تصادفی، آن جا سوال می‌پرسیم ما این سریال یا برنامه تلویزیونی دیدید، خیلی معونه‌ای ندارد که طرف بگوید ندیدیم یا به هر ترتیب، در مواردی که غیرحساس است، تلفنی استفاده می‌شود، چون هم سریع‌تر به جواب می‌رسیم، هم این که هزینه هاش پایین ترست، ولی می‌گوییم نظرسنجی‌هایی که به صورت میدانی و حضوری انجام می‌شود، خود ما اعتماد بیشتری به آن داریم، چون آن جا مثلا شما پاسخگو نه شما اسمش را می‌دانید، هیچی، در خیابان.

سوال: هیچ سند دیگری پیش شما نیست؟

شاکرنژاد: نهایتا می‌دانیم ایشان جنس، سن، مشخصات جامعه شناختی، این نظرسنجی هر فصل انجام می‌شود، نظرسنجی حضوری ماست، که تلفنی انجام نمی‌شود، برنامه‌های شاخص و سریال‌ها به صورت تلفنی انجام می‌دهیم، تقریبا هر هفته میزان مخاطب، هر هفته شاید بیش از ۵۰ بار در سال میزان مخاطب را می‌سنجیم، ولی آن چیزی که اعلام می‌شود به عنوان مخاطب، مخاطب فصلی اعلام می‌کنیم که به صورت حضوری و میدانی انجام می‌شود.

سوال: آقای شاکرنژاد یک توضیح تکمیلی از شما بگیریم، بعد برویم سراغ ماموریت ها، قطعا دیدید شما وقتی که چنین اعداد و آمارهایی از مخاطبان رسانه ملی اعلام می شود، چه از جانب شما و چه رئیس سازمان و دیگر مسئولان یک واکنش هایی ما می بینیم و بیشتر از طرف منتقدین رسانه ملی و کسانی که این قبیل اعداد باب میلشان نیست. توضیح خوبی بیان کردید از شکل نظرسنجی و روندکاری که است، این ۷۰ و ممیز نیم برای فصل بهار یک قدر بیشتر باز کنید که پیشاپیش قبل از این که منتقدان صحبت کنند، توضیحات را شما داده باشید؟

شاکرنژاد: این اولا مربوط به مرکز نظرسنجی صدا و سیما نیست و سایر مراکز معتبر نظرسنجی کشور، مرکز ایسپا، آراء، سایر جاهایی که کار نظرسنجی انجام می دهند، آن ها هم گاهی اوقات آمدند و این میزان مخاطب را سنجیدند و عددها، مشابه هم است، به لحاظ آماری.

سوال: طبیعتا جامعه آماری شما با آن ها متفاوت است؟

شاکرنژاد: گاهی با ۳۶ هزار نمونه وقتی که می رویم دیگر حضوری در روستاها و شهرستان های کشور با ۳۶ هزار تا نمونه داریم انجام می دهیم، تقریبا هیچ مرکز نظرسنجی با این نمونه انجام نمی دهد، مضاف بر این که ما ۶۰ سال سابقه داریم، ما قدیمی ترین مرکز افکار سنجی هستیم و با واسطه ماموریتی که داریم در رسانه ملی اساسا ما به صورت تخصصی افکار سنجی می کنیم.

ممکن است که عده ای تشکیک کنند در این داده ها، بارها دعوت کردیم، حتی یک بار دعوت کردیم از خبرنگاران رسانه های مختلف که بعضا منتقد رسانه ملی هم بودند، آمدند و از نزدیک فرآیند نظرسنجی را بازدید کردند، در لحظه ای که ما مخاطب می سنجیم آمدند و دیدند.

ببینید ما در چند لایه کنترل می کنیم، چه زمانی که تلفنی داریم انجام می دهیم، چه زمانی که به صورت میدانی داریم نظرسنجی می کنیم، چه در استان، چه در مرکز استان و چه در تهران، ما کنترلگرانمان دارند، در چند لایه کنترل می کنند.

نظرسنجی میدانی ما که با تبلت انجام می شود، این ها تبلت ها همه جی پی اس دارند، ما روی نقشه ایران یک سری نقطه داریم، مثلا ما هزار تقریبا هزار پرسشگر و کنترلگر در سطح کشور داریم، وقتی نظرسنجی داریم، ما روی نقشه ایران کاملا مشخص است، مثلا در استان سیستان و بلوچستان کدام پرسشگر در کدام خیابان زاهدان در چه موقعیتی الان چه می پرسد، حتی ما صداش هم می شنویم کنترل گران مان، این چیز پیچیده ای نیست، یعنی می توانند هر کسی که شک و شبهه ای دارد بیاید از نزدیک فرآیند نظرسنجی را و مثلا ۳۶ هزار تا فایل صوتی را بشنود و بییند واقعا ۷۰ درصد مردم می گویند ما مخاطب رسانه ملی هستیم یا نه.

آن هم باز هم بارها توضیح دادیم، این که مخاطب کیست، برخی ها فکر می کنند وقتی می گوییم هفتاد درصد مخاطب، به این معناست که ۷۰ درصد مردم ۲۴ ساعت پای تلویزیون هستند، این جوری نیست، آن هم در عصری که عصر ارتباطات و شبکه های اجتماعی و فضای مجازی در تمام لایه های جامعه و زندگی روزمره نفوذ کرده است.

تعریف استاندارد دارد، در واقع آفکام در انگلستان تعریفی که ارائه می کند از مخاطب، می گوید ۱۵ دقیقه در هفته، می گوید اگر کسی ۱۵ دقیقه در هفته ، یک برنامه را ببیند او را به عنوان مخاطب لحاظ می کنند، ما در صدا و سیما استانداردمان از این که آفکام می گوید خیلی سخت ترست، ما می گوییم ۱۵ دقیقه در روز، آن ها می گویند ۱۵ دقیقه در هفته، ما می گوییم ۱۵ دقیقه در روز، اگر کسی بگوید من ۱۵ دقیقه در هفته برنامه های صدا و سیما می بیند، ما او را مخاطب لحاظ نمی کنیم، سوال مان این جوری است، از مردم می پرسیم شما به طور متوسط چند دقیقه ساعت برنامه های صدا و سیما را می بینید و کسانی که عددشان بیش از ۱۵ دقیقه است، آن ها را به عنوان مخاطب لحاظ می کنیم.

سوال: آقای شاکرنژاد هم ماموریت‌ها مرور کنیم، با این توضیحاتی که بیان کردید، ارزیابی‌هایی که تا امروز داشتید، مهم‌ترین ماموریت تا به امروز مرکز تحقیقات چیست؟

شاکرنژاد: مرکز تحقیقات صدا و سیما در حوزه سنجش افکار عمومی و سنجش میزان مخاطب دو تا ماموریت اصلی داریم، ما وظیفه ذاتی مان این است که میزان مخاطب برنامه‌های صدا و سیما، میزان رضایت شان، میزان مخاطب شان به محتوا‌های مختلف و نظرهایشان را برویم و بسنجیم و در اختیار برنامه ساز، مدیر شبکه، تهیه کننده قرار دهیم که بتوانند الان وضعیت به چه گونه است، حتی در برخی از برنامه‌ها که ما ارتباط بیشتری می‌گیریم با تیم تولید، مثلا می‌خواهد ببیند که آقای حسینی خوب اجرا می‌کند یا نه، تهیه کننده به ما می‌گوید، می‌رویم از مردم می‌پرسیم که نظرشان چیست و مورد استفاده قرار می‌گیرد، یک بخش بخش سنجش مخاطبان رسانه ملی است، یک بخش دیگر افکارسنجی است که کاری به برنامه‌های صدا و سیما نداریم، هر آن چه که افکار عمومی مردم را درگیر کند، مثلا جنگ، مثلا تشییع آقا، مثلا مسائل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی جامعه، هر چیزی که ذهنیت مردم را درگیر کند، ما نظرسنجی انجام می‌دهیم، گاهی چندین موج علی رغم همه محدودیت ها، که برای سازمان ایجاد شد، ما چندین موج نظرسنجی کردیم، یعنی رفتیم سراغ مردم نظرشان را در مورد جنگ، در مورد توان نظامی، در مورد عملکرد مسئولین، در مورد عملکرد رسانه ملی در ایام جنگ، همه را سوال پرسیدیم، پیشنهاداتی که ممکن است حتی فرض کنید در توافق نامه بوده است، یا مطرح در بین مسئولان، مثلا در مورد باز بودن تنگه هرمز، در مورد پذیرش شروط آمریکا، در مورد انجام مذاکره و خیلی موارد دیگر، این‌ها را از مردم می‌پرسیم، که نظرمردم در مورد شروطی که آمریکا گذاشته است چیست، آیا بپذیریم یا نپذیریم و همه این‌ها در اختیار مسئولان قرار می‌گیرد.

سوال: براساس زمانبندی ثابتی که اشاره کردید براساس نیاز و فوریت انجام می‌شود؟

شاکرنژاد: معمولا سالی ۵۰ تا ۱۶۰ تا نظرسنجی انجام می‌دهیم.

سوال: سفارش می‌گیرید یا خودتان؟

شاکرنژاد: یک سری روتین است که مرتب انجام می‌دهیم، یک سری هم به فراخور حال است، یک اتفاقی در جامعه افتاده، احساس می‌شود که در مورد این انجام شود، مثلا آخرین نظرسنجی که براین اساس انجام شد، نظرسنجی از مردم در مورد تجمعات خیابانی است که ادامه پیدا کند یا نه، به چه شکلی ادامه پیدا کند.

حتی در شبکه خبر هم مطرح شد که کماکان اکثریت جامعه می‌گویند که ادامه پیدا کند و به همین شکلی که است.

سوال: نظرسنجی که اشاره کردید انجام شده، پیام شما به مدیران و برنامه سازان و مخاطبان رسانه ملی چیست؟

شاکرنژاد: ما رسانه ملی از اسم با مسمای رادیو تلویزیون ایران مشخص است، رسانه‌ای است که متکی است به مخاطب و نظر مخاطب، نیاز مخاطب برای ما اولویت دارد، ما ماموریت ذاتی مان این است که برویم سراغ مردم که از آن‌ها بپرسیم در مورد برنامه‌ها، نیاز سنجی کنیم، نظرات شان را بگیریم، این‌ها در اختیار تهیه کنندگان و تولیدکنندگان قرار گیرد، هرچقدر ما مثال بیاوریم، برنامه حسینیه معلی از نزدیک با تهیه کننده و تیم تولید در ارتباط بودیم، نظرات مردم منتقل شد، در فصل‌های بعد اعمال شد، ما شاهد موفقیت این برنامه هستیم که پرمخاطب‌ترین برنامه محرمی رسانه ملی همین حسینیه معلی است، هر توجه نظر مردم بیشتر باشد، موفقیت برنامه‌ها در رسانه ملی بیشتر خواهد بود.