شناسایی شبکه‌های فرار مالیاتی با الگوریتم‌های هوشمند و داده‌کاوی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، سیدمحمدرضا احمدی رئیس مرکز بازرسی، مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی، با تاکید بر تغییر رویکرد سازمان از روش‌های سنتی به سمت نظارت‌های داده‌محور و سیستمی، اظهار داشت: با به کارگیری رویکرد‌های تحلیل داده‌ها، محاسبه ریسک و الگوریتم‌های هوشمند هرگونه مغایرت بین اطلاعات ثبت‌شده مودیان و رفتار اقتصادی آنها شناسایی و رصد می‌شود.

احمدی در تشریح رایج‌ترین مصادیق کتمان درآمد مشمول مالیات و فرار مالیاتی گفت: عدم ثبت نام در نظام مالیاتی، عدم ارائه اطلاعات صحیح در ثبت نام در نظام مالیاتی و درج اینتاکد‌های مربوط به فعالیت‌های شغلی دارای ضریب سود پایین‌تر و استفاده از ابزار‌های پرداخت مشاغل دیگر از جمله مهمترین این مصادیق است. رویکرد سازمان برای کشف و پیشگیری نظام‌مند این تخلفات این بوده است که با تدوین الگو‌های هوشمند برای هر کسب و کار و انطباق فعالیت‌های واقعی اقتصادی با اطلاعات ثبت شده در نظام مالیاتی، تخلفات صورت گرفته را به صورت هوشمند شناسایی و رصد می‌کند.

رئیس مرکز بازرسی، مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی با تاکید بر ضرورت انطباق فعالیت‌های اقتصادی با اینتاکد‌های ثبت شده در نظام مالیاتی گفت: اینتاکد مالیاتی شناسه منحصر به فردی است که به هر فعالیت اقتصادی تعلق می‌گیرد. این کار با این هدف صورت گرفته است تا تعیین مالیات برای هر فعالیت اقتصادی به صورت عادلانه و بر مبنای نسبت سود هر فعالیت صورت گیرد. یکی از مصادیق فرار مالیاتی این است که مودیانی که در واقعیت دارای فعالیت‌هایی با ضریب سود بالاتر هستند، از اینتاکد‌های مربوط به فعالیت‌هایی استفاده می‌کنند که دارای ضریب سود پایین تری است. به گفته احمدی، سازمان هم اکنون به مدد الگوریتم‌های هوشمند و فرایند‌های داده مبنا توانسته است این تخلفات را رصد و شناسایی کند.

وی در بیان آخرین دستاورد‌ها از مقابله با این نوع از تخلف گفت: تا کنون ۳ هزار و ۶۸۶ پزشک متخصص شناسایی شده است که از اینتاکد پزشک عمومی استفاده می‌کردند. شناسایی ۶ هزار و ۶۸۹ آرایشگاه زنانه درجه ممتاز یا درجه یک که با اینتاکد آرایشگاه‌های درجه پایین‌تر در نظام مالیاتی تشکیل پرونده داده بودند و شناسایی ۱۵۱ آرایشگاه زنانه دارای مجوز و دارای پرونده مالیاتی که با عنوان آرایشگاه، اما با اینتاکد فعالیت‌هایی با ضریب پایین‌تر از آرایشگاه زنانه تشکیل پرونده داده بودند از دیگر نتایج بهره گیری از این فرایند‌های سیستمی بوده است. همچنین ۳۱۸ آرایشگاه زنانه دارای گردش حساب غیرتجاری با اهمیت و فاقد پرونده مالیاتی شناسایی شده است.

به گفته احمدی، شناسایی یک هزار و ۴۷۷ مودی دارای ثبت نام تجاری که تماما از اینتاکد‌های غیرتجاری استفاده می‌کردند و شناسایی ۸۲۶ مودی دارای ثبت نام تجاری که حداقل از یک اینتاکد غیرتجاری استفاده می‌کردند از دیگر نتایج به دست آمده بوده است.

رییس مرکز بازرسی، مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی تاکید کرده است اولویت نظام مالیاتی در این موارد، پیگیری از مودیان برای اصلاح اینتاکد‌ها بوده است.

احمدی همچنین با اشاره به یکی دیگر از مصادیق فرار مالیاتی که طی آن برخی از مودیان با استفاده از ابزار‌های پرداخت (دستگاه پوز) متعلق به گروه‌های شغلی دیگر تلاش می‌کنند وصول درآمد کنند گفت: با تجزیه و تحلیل داده‌ها و تطبیق رفتار واقعی رصد شده از فعالان و الگو‌های شناخته شده کسب و کار توانستیم موارد زیادی از این تخلفات را کشف و شناسایی کنیم. شناسایی ۱۷۶ هزار و ۲۲۷ فعال خرده فروش حوزه میوه و تره بار که از دستگاه‌های کارتخوان ثبت شده برای فعالیت‌های عمده فروشی استفاده می‌کردند، شناسایی ۸۶۱ خرده فروش طلا که از دستگاه‌های کارتخوان مربوط به فعالان طلای آب‏شده استفاده می‌کردند و شناسایی ۴ هزار و ۳۸۴ دستگاه کارتخوان غیرتجاری که در محل فعالیت‌های تجاری مورد استفاده قرار می‌گرفت، از جمله این موارد است.

وی گفت: شناسایی فعالان اقتصادی فاقد پرونده مالیاتی نیز از دیگر دستاورد‌هایی است که به مدد فرایند‌ها و الگوریتم‌های هوشمند مورد استفاده در نظام مالیاتی حاصل شده است. شناسایی ۱۷۳ فعال فضای مجازی فاقد پرونده از میان بیش از ۱۲ هزار و ۵۶۰ فعال فضای مجازی مشکوک به عدم ثبت نام و شناسایی ۶۱۷ حساب اجاره‌ای از دیگر مصادیق ذکرشده در این خصوص است.

بر اساس این گزارش، همچنین بیش از هزار مودی بر مبنای گزارشات متعدد سوت زنی مورد ارزیابی ریسک موتور‌های هوشمند قرار گرفته‌اند و برای آنها اظهارنامه برآوردی تولید شده است.

احمدی تاکید کرد: نظام مالیاتی در مواجهه با این تخلفات قبل از هر اقدامی با اطلاع رسانی به مودیان پیگیر اصلاح اطلاعات این مودیان و کمک به آنها برای ابراز صحیح اطلاعات است.